قاضى احمد بن محمد غفارى كاشانى

528

تاريخ نگارستان ( فارسى )

دوازده سالهء او را بپادشاهى برگزيدند و نيابت سلطنت را به عضد الملك كه رئيس ايل قاجار بود دادند و وزارت جنك را به محمد وليخان تنكابنى كه ملقب به سپهدار اعظم بود و سردار اسعد بختيارى بوزارت داخله برگزيده شد و تا تشكيل مجلس شوراى ملى كارهاى كشور بدست هيأتى مديره افتاد و نخستين كار آنان آن بود كه محمد على شاه را از ايران نفى كردند و بنابر قولى براى او سالانه هفتاد و پنج هزار تومان مقرر داشتند و او بروسيه رفت ظاهرا بتحريك دولى پس از اندك روزگارى باز از راه خراسان و استرآباد بايران بازگشت و آغاز مخالفت با حكومت مشروطه نهاد دولت دسته‌اى را مأمور مقاومت او نمود و بعد از اين واقعه دولت سالانهء او را بريد . روز دوم ذيقعدهء 1327 ه مجلس دوم گشوده شد و نمايندگان ، سپهدار اعظم را برياست وزراء برگزيدند و هيأت حاكمهء موقتى از ميان رفت . چون عضد الملك بسال 1328 در گذشت ناصر الملك همدانى به نيابت سلطنت رسيد و مقام رياست وزراء را ميرزا حسن خان مستوفى الممالك در دست گرفت . مجلس شورايملى براى اصلاح امور مالى كشور بسال 1829 هيأتى از مستشاران امريكائى را برياست مورگان شوستر استخدام كرد و عده‌اى از مستشاران سوئدى را كه رياست آنان با سرهنك يال‌مارسون بود براى ادارهء شهربانى خواست مستشاران سوئدى در تربيت نيروهاى تأمينى كوشش كردند و عدهء امنيه را بده هزار نفر رساندند . مورگان شوستر با مستشاران بلژيكى و روسها بناى مخالفت را گذاشت و چون بموجب حكم مجلس شورايملى بنا شد اموال شعاع السلطنه برادر محمد على شاه را بازداشت كنند و روسيان خانهء شخصى او را زير نظر گرفتند شوستر آنجا را محاصره و دولت روس بميانجى سفارت خود در تهران بايران اعتراض كرد و درخواست راندن شوستر را از ايران نمود . دولت ناچار به اين امر تن درداد و مستشاران آمريكائى را از اين كشور بيرون نمود . روسيان بمناسبت پيشرفتى كه در بيرون كردن امريكائيان كردند بر جرأت خود افزودند و گنبد حضرت رضا ( ع ) را در مشهد گلوله‌باران كردند و گروهى از مردم آزاديخواه از جمله شيخ محمد خيابانى را در تبريز بدار كشيدند . اين پيش‌آمدها سبب ويرانى اوضاع داخلى كشور ايران شد . احمد شاه بسال 1332 تاجگزارى كرد و نيابت سلطنت ناصر الملك به پايان رسيد . در همان روزگار جنگهاى جهانى آغاز شد و كشور ايران پايكوب ستوران بيگانگان گرديد . چه دولت روس و انگليس در شمال غربى و جنوب غربى اين سرزمين با قواى آلمان و اتريش كه به يارى دولت عثمانى به اين كشور آمده بودند در جنك و نبرد شدند و